Πλασμαφαίρεση: Τι είναι, πώς γίνεται και πότε χρησιμοποιείται – Τι πρέπει να γνωρίζουμε – Σε ποια νοσοκομεία γίνεται νόμιμα η θεραπεία

Πλασμαφαίρεση: Τι είναι, πώς γίνεται και πότε χρησιμοποιείται – Τι πρέπει να γνωρίζουμε – Σε ποια νοσοκομεία γίνεται νόμιμα η θεραπεία

Στο επίκεντρο της επικαιρότητας βρίσκεται η πλασμαφαίρεση, μετά τις πληροφορίες γύρω από τις συνθήκες του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη. Πρόκειται για εξειδικευμένη εξωσωματική θεραπευτική διαδικασία, η οποία εφαρμόζεται για συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις και απαιτεί ειδικό εξοπλισμό, κατάλληλο περιβάλλον και εξειδικευμένο προσωπικό.

Το ενδιαφέρον γύρω από την πλασμαφαίρεση έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς η συγκεκριμένη ιατρική διαδικασία συνδέεται, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, με την έρευνα για όσα προηγήθηκαν της ανακοπής που υπέστη ο Γιώργος Μαζωνάκης.

Τι ακριβώς είναι όμως η πλασμαφαίρεση; Για ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται, πώς πραγματοποιείται και γιατί δεν πρόκειται για μια απλή διαδικασία «καθαρισμού του αίματος»;

Τι είναι η πλασμαφαίρεση

Η πλασμαφαίρεση – διεθνώς plasmapheresis – είναι μια εξωσωματική διαδικασία κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά από ειδικό μηχάνημα και διαχωρίζεται στα επιμέρους συστατικά του.

Όταν πραγματοποιείται θεραπευτική αντικατάσταση του πλάσματος, η διαδικασία αναφέρεται και ως Therapeutic Plasma Exchange (TPE).

Το πλάσμα διαχωρίζεται από τα κυτταρικά στοιχεία του αίματος και αφαιρείται, ενώ τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια επιστρέφουν στον οργανισμό.

Παράλληλα, χρησιμοποιείται κατάλληλο υγρό αντικατάστασης, το οποίο μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση και το θεραπευτικό πρωτόκολλο, να περιλαμβάνει αλβουμίνη ή πλάσμα.

Γιατί πραγματοποιείται

Βασικός στόχος της θεραπευτικής διαδικασίας είναι η απομάκρυνση από την κυκλοφορία του αίματος ουσιών οι οποίες μπορεί να προκαλούν ή να επιδεινώνουν συγκεκριμένες ασθένειες.

Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται:

• παθολογικά αντισώματα,
• ανοσοσυμπλέγματα,
• συγκεκριμένες πρωτεΐνες του πλάσματος.

Η μέθοδος δεν εφαρμόζεται γενικά και αόριστα, αλλά όταν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη και σχετική απόφαση της θεράπουσας ιατρικής ομάδας.

Πώς πραγματοποιείται η πλασμαφαίρεση

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αίμα λαμβάνεται από τον ασθενή και περνά μέσα από ειδικό σύστημα αιμαφαίρεσης.

Το μηχάνημα διαχωρίζει το πλάσμα από τα υπόλοιπα συστατικά του αίματος. Το πλάσμα που πρέπει να απομακρυνθεί αφαιρείται, ενώ τα κυτταρικά στοιχεία επιστρέφουν στην κυκλοφορία μαζί με το προβλεπόμενο υγρό αντικατάστασης.

Πρόκειται επομένως για μια εξειδικευμένη εξωσωματική θεραπεία και όχι για μια συνηθισμένη αιμοληψία.

Σε ποιες παθήσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί

Η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος εφαρμόζεται σε επιλεγμένες σοβαρές παθήσεις, όταν η απομάκρυνση συγκεκριμένων ουσιών από το πλάσμα μπορεί να αποτελέσει μέρος της θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Μεταξύ των περιπτώσεων στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί περιλαμβάνονται ορισμένες:

αυτοάνοσες παθήσεις, νευρολογικές νόσοι και αιματολογικές διαταραχές.

Ενδεικτικά, η θεραπευτική πλασμαφαίρεση μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ανάλογα πάντοτε με την κατάσταση του ασθενούς και την ιατρική ένδειξη, σε περιπτώσεις όπως:

• Μυασθένεια gravis
• Σύνδρομο Guillain-Barré
• Θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα (TTP)

Σε συγκεκριμένες σοβαρές καταστάσεις, όπως η TTP, η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος αποτελεί σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης βάσει των σχετικών θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

Δεν είναι «προληπτικός καθαρισμός του αίματος»

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να διευκρινιστούν είναι ότι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί μια γενική ή προληπτική μέθοδο αποτοξίνωσης ή «καθαρισμού» του αίματος.

Πρόκειται για ιατρική θεραπεία που εφαρμόζεται για συγκεκριμένες ενδείξεις.

Η απόφαση λαμβάνεται με βάση τη διάγνωση του ασθενούς, τη σοβαρότητα της κατάστασης και τα προβλεπόμενα θεραπευτικά πρωτόκολλα.

Πού πραγματοποιείται

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση απαιτεί ειδικό εξοπλισμό αιμαφαίρεσης και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, καθώς και δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης του ασθενούς.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί για την εφαρμογή της μεθόδου στην Ελλάδα, η θεραπευτική πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται σε εξειδικευμένες νοσοκομειακές μονάδες και όχι ως μια απλή ιατρική πράξη που μπορεί να διενεργείται σε οποιοδήποτε ιδιωτικό ιατρείο.

Ποιες επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν

Όπως συμβαίνει με κάθε εξωσωματική θεραπευτική διαδικασία, η πλασμαφαίρεση μπορεί να συνοδεύεται από ανεπιθύμητες ενέργειες ή επιπλοκές.

Μεταξύ αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται:

• πτώση της αρτηριακής πίεσης
• διαταραχές των ηλεκτρολυτών
• αντιδράσεις στα υγρά αντικατάστασης
• προβλήματα που σχετίζονται με την αγγειακή πρόσβαση

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους απαιτείται κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Γιατί βρίσκεται στο επίκεντρο μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη

Η πλασμαφαίρεση βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας μετά τον ξαφνικό θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη σε ηλικία 54 ετών.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστά, ο τραγουδιστής υπέστη ανακοπή ενώ βρισκόταν σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι, με τις Αρχές να διερευνούν πλέον τι ακριβώς συνέβη, ποια ιατρική πράξη πραγματοποιήθηκε και υπό ποιες συνθήκες.

Τα ακριβή αίτια του θανάτου και το εάν υπάρχει οποιαδήποτε αιτιώδης σύνδεση με συγκεκριμένη ιατρική διαδικασία αποτελούν αντικείμενο της αρμόδιας έρευνας και δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα πριν από την ολοκλήρωση της ιατροδικαστικής και λοιπής διερεύνησης.

Η υπόθεση, ωστόσο, έφερε στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα: ότι εξειδικευμένες ιατρικές θεραπείες πρέπει να πραγματοποιούνται αποκλειστικά όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ένδειξη και στο κατάλληλο, αδειοδοτημένο και επαρκώς στελεχωμένο υγειονομικό περιβάλλον.

Πλασμαφαίρεση: Σε ποια νοσοκομεία γίνεται νόμιμα η θεραπεία

Η λίστα με τα μεγάλα θεραπευτήρια που διαθέτουν την απαραίτητη ειδική άδεια και υποστήριξη

Πληθώρα παράνομων διαφημίσεων αναγγεννητικής ιατρικής τα τελευταία χρόνια, υπόσχεται θεραπείες αναζωογόνησης με τους υποτιθέμενους ιατρούς να μιλούν για ασφαλείς διαδικασίες, οι οποίες εντέλει αποδεικνύονται τρομερά επικίνδυνες, μέχρι και θανατηφόρες. Ανυποψίαστοι πολίτες παρασύρονται από αυτές τις υποσχέσεις και καταφθάνουν σε ιδιωτικά ιατρεία, αμφιβόλου νομιμότητας και πιστοποιήσεων.

Ο νόμος απαγορεύει τη διαφήμιση πλασμαφαίρεσης από μη εξουσιοδοτημένα θεραπευτήρια.

Ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, στο ιατρείο του Κολωνακίου αποδεικνύει ότι οι θεραπείες πλασμαφαίρεσης δεν είναι απλές και πρέπει να γίνονται σε οργανωμένες κλινικές και νοσοκομεία, ώστε να υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης γιατρών όλων των ειδικοτήτων, οι οποίοι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν άμεσα τυχόν επιπλοκές ή παρενέργειες στον ασθενή.

Γιατροί, αιματολόγοι και άλλων ειδικοτήτων που μίλησαν στη «Ζούγκλα» εξέφρασαν την απορία για το πώς μια τόσο σοβαρή θεραπεία πραγματοποιείται σε χώρους εκτός νοσοκομείου. Μάλιστα, ήταν κατηγορηματικοί, επισημαίνοντας πως αν συμβεί κάτι στον ασθενή, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν οι παρενέργειες.

Η πλασμαφαίρεση είναι μια εξειδικευμένη εξωσωματική θεραπευτική μέθοδος κατά την οποία απομακρύνονται ουσίες από το πλάσμα του αίματος.

Τα Δημόσια Νοσοκομεία της Ελλάδας για νόμιμη πλασμαφαίρεση

Στην Αττική, η θεραπευτική πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται μόνο σε συγκεκριμένα μεγάλα δημόσια νοσοκομεία και σε ελάχιστα μεγάλα ιδιωτικά θεραπευτήρια που διαθέτουν την απαραίτητη ειδική άδεια και υποστήριξη:

• Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματάς»
• Λαϊκό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών
• Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν»
• Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός»
• Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Πειραιά «Μεταξά» (διαθέτει εξειδικευμένο Τμήμα Θεραπευτικής Αιμαφαίρεσης)

Στην υπόλοιπη Ελλάδα, η πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται στο ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης, το Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Πάτρας.

Η πλασμαφαίρεση αποτελεί μια εξειδικευμένη ιατρική πράξη αυξημένης φροντίδας, η οποία διενεργείται αποκλειστικά σε οργανωμένα νοσοκομεία και μεγάλες κλινικές. Η εφαρμογή της περιορίζεται σε βαριά περιστατικά, κυρίως για την αντιμετώπιση σοβαρών αιματολογικών, νεφρολογικών και αυτοάνοσων νοσημάτων.

Ποιοι απαρτίζουν την εξειδικευμένη ομάδα

Η ασφαλής διενέργεια της πλασμαφαίρεσης βασίζεται σε μια πολυμελή ιατρική και νοσηλευτική ομάδα:

• Εκπαιδευμένοι νοσηλευτές: Έχουν την αποκλειστική ευθύνη για τον σωστό και ασφαλή χειρισμό του ειδικού μηχανήματος.
• Επικεφαλής αιματολόγος: Συντονίζει και επιβλέπει ολόκληρη τη θεραπευτική διαδικασία.
• Παθολόγος και καρδιολόγος: Βρίσκονται σε ετοιμότητα για τη διαχείριση παρενεργειών.
• 

Ποιες επιπλοκές ενδέχεται να εμφανιστούν

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενδέχεται να προκληθούν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως αιφνίδια πτώση της πίεσης (υπόταση), αλλεργικές αντιδράσεις ή διαταραχές στην πήξη του αίματος. Για τον λόγο αυτό, η παρουσία των εξειδικευμένων ιατρών εγγυάται την άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.

Γιατί είναι απαραίτητη η άμεση κάλυψη από ΜΕΘ

Επειδή ορισμένες επιπλοκές μπορεί να λάβουν σοβαρή τροπή, ο χώρος διεξαγωγής της πλασμαφαίρεσης πρέπει να συνδέεται άμεσα με Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ). Σε περίπτωση που η κατάσταση του ασθενούς επιδεινωθεί, η ομάδα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει άμεσα σε διασωλήνωση και ασφαλή μεταφορά του στη ΜΕΘ.