ΟΠΕΚΕΠΕ Αποκλειστικό: Οι δημοσιονομικές διορθώσεις των 698 εκατ. ευρώ και η επόμενη ημέρα για αγρότες και κτηνοτρόφους
ΟΠΕΚΕΠΕ Αποκλειστικό: Οι δημοσιονομικές διορθώσεις των 698 εκατ. ευρώ και η επόμενη ημέρα για αγρότες και κτηνοτρόφους
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ έχει αποκτήσει πλέον και σαφή δημοσιονομική διάσταση, πέρα από τις συζητήσεις που έχουν ανοίξει για τη θεσμική αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα του συστήματος διαχείρισης των αγροτικών ενισχύσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι δημοσιονομικές διορθώσεις που έχουν επιβληθεί σε σχέση με αδυναμίες του ελληνικού συστήματος διαχείρισης και ελέγχου, στο πλαίσιο των ελεγκτικών διαδικασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που επικαλείται η σχετική συζήτηση, οι δύο σημαντικές διορθώσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί για το 2024 και το 2025 ανέρχονται συνολικά περίπου στα 698 εκατομμύρια ευρώ.
Το ποσό αυτό, ωστόσο, δεν αποτελεί ένα ενιαίο «πρόστιμο ΟΠΕΚΕΠΕ», αλλά αφορά διαφορετικές δημοσιονομικές διορθώσεις και συνέπειες που συνδέονται με διαφορετικές ελεγκτικές διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στο επίκεντρο η αποτελεσματικότητα των ελέγχων
Οι νεότερες παρατηρήσεις που αποδίδονται στις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύουν ζητήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου, την αξιοπιστία των διαθέσιμων δεδομένων, την εποπτεία και την επάρκεια των διαδικασιών.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος φορέας έχει την αρμοδιότητα, αλλά κατά πόσο το σύστημα μπορεί να διασφαλίσει ότι οι ενισχύσεις καταλήγουν στους πραγματικούς δικαιούχους.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι αρμοδιότητες του ΟΠΕΚΕΠΕ ενσωματώθηκαν στην ΑΑΔΕ. Η διοικητική μεταφορά των αρμοδιοτήτων, όμως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι εξαλείφονται οι αδυναμίες που εντοπίζονται σε ένα σύστημα ελέγχου. Το ζητούμενο είναι η ουσιαστική βελτίωση των διαδικασιών, των δεδομένων και των ελέγχων.
Ποιος πληρώνει τελικά το κόστος;
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό αγροτικό κόσμο.
Αγρότες, κτηνοτρόφοι, αλιείς και άλλοι παραγωγικοί κλάδοι που συνδέονται με την αγροτική πολιτική της χώρας εξαρτώνται από ένα σύστημα το οποίο πρέπει να λειτουργεί με σαφείς κανόνες και αποτελεσματικούς ελέγχους.
Παράλληλα, τίθενται ερωτήματα για την προστασία της ελληνικής παραγωγής και την ιχνηλασιμότητα των προϊόντων στην αγορά, καθώς κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για προϊόντα αμφιβόλου προέλευσης που παρουσιάζονται ως ελληνικά.
Το βασικό ερώτημα είναι απλό:
Ο πραγματικός παραγωγός λαμβάνει αυτό που δικαιούται και ελέγχεται αποτελεσματικά ώστε να μην καταλήγουν ενισχύσεις σε πρόσωπα που δεν πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια;
Τι γνωρίζαμε και τι άλλαξε;
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν μπορεί να εξετάζεται μόνο με βάση όσα αποκαλύπτονται σήμερα.
Χρειάζεται να εξεταστεί σε χρονολογική σειρά:
- Τι γνώριζαν οι αρμόδιες Αρχές;
- Ποιες αδυναμίες είχαν επισημανθεί;
- Ποιοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν;
- Ποιες αποφάσεις ελήφθησαν;
- Ποιες αποφάσεις δεν ελήφθησαν;
- Τι άλλαξε τα τελευταία χρόνια;
- Και κυρίως, ποιες αδυναμίες εξακολουθούν να παραμένουν;
Τα ερωτήματα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι επιπτώσεις ενός προβληματικού συστήματος δεν περιορίζονται στη λειτουργία ενός οργανισμού. Αφορούν την αξιοπιστία της αγροτικής πολιτικής, την προστασία των δημόσιων πόρων και τελικά το εισόδημα του παραγωγού.
Η ευκαιρία για ένα νέο σύστημα αγροτικών ενισχύσεων
Η σημερινή συγκυρία μπορεί να αποτελέσει αφορμή για τη δημιουργία ενός πιο αξιόπιστου συστήματος αγροτικών ενισχύσεων.
Ένα σύστημα που θα βασίζεται:
- σε πραγματικά και αξιόπιστα δεδομένα,
- σε πραγματικούς παραγωγούς,
- σε ουσιαστικούς και αποτελεσματικούς ελέγχους,
- σε έναν ισχυρό δημόσιο γεωτεχνικό μηχανισμό,
- και σε απόλυτη διαφάνεια.
Η αξιολόγηση μιας αγροτικής εκμετάλλευσης, της παραγωγικής της δραστηριότητας και των χαρακτηριστικών της απαιτεί επιστημονική γνώση και εξειδίκευση.
Γεωπόνοι, κτηνίατροι, δασολόγοι, γεωλόγοι και ιχθυολόγοι διαθέτουν την επιστημονική κατάρτιση που απαιτείται για την αξιολόγηση διαφορετικών παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Το ζητούμενο είναι ένα σύστημα όπου οι αποφάσεις θα λαμβάνονται με βάση δεδομένα, επιστημονικά κριτήρια και πραγματικούς ελέγχους και όχι με διαδικασίες που αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης.
Το πραγματικό ζητούμενο
Η συζήτηση για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν πρέπει να περιοριστεί στο ποιος θα διαχειρίζεται τις αρμοδιότητες.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα στο οποίο ο Έλληνας αγρότης και κτηνοτρόφος θα γνωρίζει ότι οι ενισχύσεις κατευθύνονται με διαφάνεια και δικαιοσύνη σε όσους πραγματικά τις δικαιούνται.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα:
Μπορεί το ελληνικό κράτος να εγγυηθεί ότι ο πραγματικός παραγωγός θα πάρει αυτό που δικαιούται και ότι κανείς άλλος δεν θα πληρώνεται επειδή το σύστημα απέτυχε να ελέγξει;
Αυτό είναι το στοίχημα της επόμενης ημέρας.
