Πού βρίσκονται τα καταφύγια στην Ελλάδα – Σχεδόν 3.000 χώροι για προστασία πολιτών

Πού βρίσκονται τα καταφύγια στην Ελλάδα – Σχεδόν 3.000 χώροι για προστασία πολιτών

Η αυξανόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες για πιθανή επέκταση της αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή φέρνουν ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της πολιτικής προστασίας και της ετοιμότητας των κρατών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Στο πλαίσιο αυτό, αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον για τα καταφύγια που υπάρχουν στην Ελλάδα, πολλά από τα οποία κατασκευάστηκαν πριν από δεκαετίες και αποτελούν μέρος ενός παλαιότερου συστήματος προστασίας του άμαχου πληθυσμού.

Η δημιουργία οργανωμένου δικτύου καταφυγίων στη χώρα ξεκίνησε το 1936, όταν ο τότε πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς θέσπισε την υποχρεωτική κατασκευή χώρων ασφαλείας σε νέα κτήρια με περισσότερους από δύο ορόφους. Η απόφαση αυτή συνδέθηκε με την αυξανόμενη διεθνή ένταση που οδήγησε λίγα χρόνια αργότερα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Δείτε τον χάρτη με όλα τα σημεία συγκέντρωσης σε περίπτωση κινδύνου.

Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία, μόνο στην Αθήνα κατασκευάστηκαν περίπου 12.000 καταφύγια εκείνη την περίοδο. Περίπου 5.500 από αυτά βρίσκονται σε ιδιωτική ιδιοκτησία, κυρίως κάτω από πολυκατοικίες, κατοικίες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Αν και το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο καταργήθηκε το 1956, πολλοί από αυτούς τους χώρους εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025 από τον υφυπουργό Προστασίας του Πολίτη Ιωάννης Λαμπρόπουλος, σήμερα σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Ελλάδας έχουν χαρακτηριστεί συνολικά 2.892 καταφύγια για την προστασία του άμαχου πληθυσμού.

Η συνολική χωρητικότητα των χώρων αυτών υπολογίζεται σε 1.981.514 άτομα, με δυνατότητα αύξησης έως και κατά 30% σε περίπτωση ανάγκης.

Η ευθύνη για τη λειτουργία των καταφυγίων μοιράζεται μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι υπεύθυνοι για τη συντήρηση των δημόσιων εγκαταστάσεων, ενώ οι ιδιοκτήτες ιδιωτικών χώρων οφείλουν να διασφαλίζουν ότι μπορούν να τεθούν σε λειτουργία μέσα σε 24 ώρες, εφόσον απαιτηθεί.

Πολλά από τα παλαιότερα καταφύγια της πρωτεύουσας δεν χρησιμοποιούνται πλέον για τον αρχικό τους σκοπό. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αλλάξει χρήση, ενώ άλλα παραμένουν κλειστά ή εγκαταλελειμμένα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το καταφύγιο κάτω από τη Βουλή των Ελλήνων, το οποίο από το 2000 έχει μετατραπεί σε υπόγειο χώρο στάθμευσης πολλαπλών επιπέδων.

Παράλληλα, οι αρμόδιες αρχές διαθέτουν και ειδικούς χάρτες με τα σημεία συγκέντρωσης και προστασίας των πολιτών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.